امروزه ارزش پروتئین ماهی بر هیچکس پوشیده نیست . حدود 20درصد از مجموع پردتئین حیوانی مورد نیاز انسان در کره زمین از ماهی تامین می شود و تقریبا یک سوم مردم جهان پروتئین مورد نیاز خود را از ماهی بدست می آورند مصرف سرانه ماهی و فراورده های دریایی در اغلب کشورهای ماهی خیز دنیا به بیش از 20کیلوگرم در سال می رسد. در بین پروتئین های حیوانی ، ماهی و سایر آبزیان ویژگیهای خاصی از نظر تغذیه و پروتئین دارند. میزان اسیدهای آمینه ضروری گوشت ماهی معادل انواع دیگر گوشتها می باشد.هضم و جذب گوشت ماهی آسان تر از گوشتهای دیگر بوده و میزان هضم و جذب پروتئین های ماهی بالاتر از 90درصد است. برحسب نوع ماهی ، تازگی ، نحوه نگهداری ، میزان هضم وجذب پروتئین ماهی به 97 الی 99 درصد هم میرسد.
ماهی وسایر آبزیان دریایی از نظر مواد معدنی مانند فسفر ، کلسیم ، ید ، فلوئور و سایر میکرو المنتها غنی بوده و جذب کلسیم و مواد معدنی همراه پروتئین ماهی بهتر انجام می گیرد. بیماری گواتر و کرم خوردگی و فساد دندان ها در کسانی که از ماهی تغذیه میکنند کمتر دیده می شود. گوشت ماهی سرشار از انواع ویتامین هاست . بخصوص در بعضی از ماهی ها، ویتامینهای محلول در چربی نظیر
قابل توجه است.
امروزه علاوه بر مصرف ماهی بصورت تازه و منجمد ، صنایع بسیاری از فراورده های ماهی به وجود آمده اند.کنسرو سازی، آرد ماهی ،چسب و چرم سازی و مواد شیمیایی ، مروارید سازی، دودی کردن و...صنایع مربوط به ماهی هستند.
بر اساس مطالعات انجام یافته توسط دانشمندان بسیاری از کشورهای جهان ، هر انسان باید در طول سال حداقل60 کیلو گرم ماهی مصرف کند و مصرف این مقدار ماهی ضروری است.
اقیانوس ها ، دریاها، دریاجه های آب شیرین یکی از بزرگترین منابع تامین کننده پروتئین حیوانی مردم کره زمین هستند . با پیشرفت انسان و صنعتی شدن جوامع بسیاری از منابع آبی به انواع مواد شیمیایی آلوده شده اند که حیات ماهیان را در معرض خطر قرارداده و سبب شده است که بسیاری از ماهیان قدرت تولید مثل خود را از دست بدهند. دستیابی انسان به وسایل مدرن صید و صیادی و صید بی رویه ماهیان نیز باعث کاهش ذخایر ماهیان در اقیانوسها و دریاها شده است به همین دلیل توجه بشر به پرورش ماهی در منابع آبهای داخلی معطوف شده است . هر چند که در حال حاضر مقدار تولید ماهیان پرورشی در دنیا بسیار کمتر از ماهیان صید شده از دریاهاست ولی به هر حال پرورش ماهی را به عنوان یک فعالیت تولیدی و تولید پروتئین مورد نیاز مردم جهان جای خود را بازکرده است. پرورش آبزیان به ویژه پرورش ماهی در تاریخ زندگی بشر سابقه ای کهن داشته لیکن تحولات عمده این صنعت در عصر حاضر به وقوع پیوسته است . این تحولات اغلب مرهون ابداعات نوین است که در عرصه علوم و فنون مختلف تکثیر و پرورش آبزیان حاصل شد و موجب گسترش و توسعه این فعالیت در بسیاری از کشورها گشته است .تولید پروتئین از طریق پرورش ماهی با استفاده از منابع آبی و نیمه طبیعی و همچنین استخر های مصنوعی پرورش ماهی در مقایسه با سایر رشته های تولید از جمله مواردی است که تقریبا هیچ گونه وابستگی به خارج از کشور نداشته و تمام امکانات لازم در کشور فابل تامین است.
در کشور ما ایران نیز در دهه اخیر پرورش ماهیان گرمابی توسعه خوبی پیدا کرده است به طوری که در حال حاضر بیش از 9000 هکتار از اراضی به این امر اختصاص دارد پرورش ماهیان گرمابی در کنار بخش کشاورزی که یکی از محورهای اصلی توسعه در جوامع امروز محسوب می شود در جهت بهبود وضعیت تغذیه ای بشر و اصلاح ساختار اقتصادی و اجتماعی علی الخصوص در جهت محرومیت زدایی در نقاط محروم اثرات خود را آشکار ساخته است .
اهمیت و مزایای پرورش ماهی
پرورش ماهی دارای محاسنی است که آن را از سایر دامها جدا می سازد :
1- وزن مخصوص بدن ماهی و سخت پوستان شناگر نزدیک به وزن مخصوص آبی است که در آن زندگی می کنند به همین دلیل ماهی تقریبا در آب شناور است و برای نگهداری خود در محیط زندگی نیاز به صرف انرژی ندارد در نتیجه بیشتر از حیواناتی که در خشکی زندگی می کنند انرژی حاصل از مصرف غذا را صرف رشد خود می کند.
2- ماهی و آبزیان در محیط غذایی شناورند و دسترسی به غذا در محیط آب بسیار آسان است . آب با داشتن املاح مختلف و مواد غذایی حاصل از عمل فتوسنتز می تواند غذای مورد نیاز بدن ماهی را تامین کند. یک موجود آبزی می تواند مدت ها حتی بدون داشتن غذا در آب زنده بماند. ماهی ها علاوه بر دستگاه گوارش از سطح بدن و آبشش ها نیز مواد غذایی را جذب می کنند.
3- ماهی و آبزیان جز حیوانات عالی خاصیت جذب مواد غذایی را دارند. دانشمندان روسی ثابت کرده اند که ذخیره گوشت در بدن ماهی کپور بر حسب واحد جذب غذا یک تا یک و نیم برابر سریع تر از مرغ و دو برابرسریع تر از گاو و گوسفند است.
4- ماهی و آبزیان جز حیوانات خونسرد محسوب می شوند و هیچ گونه انرژی برای تنظیم حرارت بدن خود مصرف نمی کنند. (البته ماهی تن و کوسه ماهیان استثنا هستند) وجود این ویزگی در ماهیان استعداد رشد آنها را بالا برده است.
5- بیشتر ماهیانی که از ذی شناوران گیاهی تغذیه می کنند ، برای تغذیه از روش فیلتراسیون به وسیله آبشش ها و زواید حلقی استفاده می کنند و به این ترتیب انرژی را پیدا کرده غذا مصرف نشده و در مصرف صرفه جویی می شود.
علاوه بر مزایای گفته شده در مورد مزیت پرورش ماهی بر سایر موجودات دامی ، این فعالیت می تواند در مناطق و امکان هایی که برای کشاورزی و فعالیتهای دامی مناسب نیستن انجام گیرد و منبع در آمد مضاعفی باشد